Lastik patladığında yolda yapılacak doğru hamle

Lastik patlaması genellikle uyarı vermeden gelir ve ilk saniyelerdeki tepki sonucu belirler. Doğru hamle çoğu sürücünün refleksinin tam tersidir: fren yapmak değil, aracı serbest bırakıp düz tutmak.

1. Patlama anında ne yapılır

Ani bir patlama duyduğunuzda ya da araç bir tarafa çekmeye başladığında:

• Direksiyonu iki elinizle sıkıca tutun ve aracı düz tutmaya çalışın.
• Ani fren yapmayın; fren, patlayan lastiğin bulunduğu tarafa doğru savrulmayı büyütür.
• Gazı yavaşça kesin, aracın kendi kendine yavaşlamasını bekleyin.
• Hız yeterince düştüğünde sinyal verip yumuşak bir hareketle sağa alın.
• Direksiyonu ani çevirmeyin; patlak lastikle sert manevra kontrolü tamamen kaybettirir.

2. Ön mü, arka mı

Ön lastik patladığında direksiyon o tarafa doğru güçlü şekilde çeker ve yönlendirme ağırlaşır. Arka lastik patladığında ise aracın arkası sallanır, gövde yalpalar. İkinci durum daha ürkütücü hissettirir ama tepki aynıdır: fren yok, direksiyon sabit, kontrollü yavaşlama.

3. Durulacak yerin seçimi

Mümkün olan en düz ve sağlam zemini seçin. Viraj çıkışı, tepe üstü, tünel içi ve dar banket uygun değildir. Aracı emniyet şeridine ya da bankete tamamen alın; gövdenin bir kısmının şeritte kalması hem sizi hem arkadan geleni riske sokar. Durduktan sonra dörtlüleri yakın, reflektörü arkadan gelenin sizi erken görebileceği mesafeye koyun ve yolcuları bariyerin gerisine alın.

4. Değişime başlamadan önce

Trafiğe açık şeride bakan tarafta lastik değişimi yapılmaz. Değişim yapılacaksa şu sırayı izleyin:

• El frenini çekin, düz vitesli araçta birinci vitese, otomatikte P konumuna alın.
• Mümkünse çapraz tekerleğin önüne ve arkasına takoz koyun.
• Bijonları araç henüz yerdeyken çeyrek tur gevşetin; araç kalktıktan sonra tekerlek boşta döner.
• Krikoyu üreticinin belirttiği kaldırma noktasına yerleştirin; eşiğin dışına konan kriko sacı ezer.
• Araç kalkmışken hiçbir uzvunuz aracın altına girmesin.
• Bijonları çapraz sırayla sıkın, aracı indirdikten sonra son sıkmayı yapın.

5. Stepne, tamir kiti ve run-flat

Birçok yeni araçta tam boy stepne yerine dar tip stepne ya da tamir kiti bulunuyor. Dar stepne geçici bir çözümdür ve üzerinde yazan hız sınırına uyulması gerekir; genellikle bu sınır seksen kilometre civarındadır. Tamir kiti yalnızca sırt bölgesindeki küçük delinmelerde işe yarar, yan duvardaki hasarda sonuç vermez. Run-flat lastikler inik halde sınırlı mesafe gidebilir ancak bu mesafe ve hız da üretici tarafından sınırlandırılmıştır.

6. Hangi hasar tamir edilmez

• Yan duvardan yırtılma ya da kesik.
• Sırt bölgesinde geniş açılmış yarık.
• Lastiğin inik haldeyken bir süre kullanılmış olması; iç yapısı ezilmiştir.
• Jantta çatlak, ezik ya da belirgin eğrilik.

Bu durumlarda yol kenarında müdahale doğru değildir; araç lastikçiye ya da servise taşınır.

7. Patlamayı önleyen kontroller

Lastik patlamalarının önemli bir bölümü, önceden görülebilecek belirtilerin ardından geliyor. Ayda bir yapılacak kısa bir bakış çoğu durumu erken yakalar:

• Basınç: düşük basınçlı lastik yanaktan aşırı esner, ısınır ve iç yapısı yorulur. Değeri kapı kenarındaki etiketten okuyun, lastik soğukken ölçün.
• Yanak kontrolü: şişkinlik, balonlaşma ya da çizik varsa lastik kaldırıma çarpmış olabilir; bu bölge onarılmaz.
• Sırt yüzeyi: saplanmış vida, taş ya da cam parçası arayın. Havayı yavaş kaçıran bir cisim, yüksek hızda ani boşalmaya dönüşebilir.
• Düzensiz aşınma: bir tarafı diğerinden kestirme aşınıyorsa rot ve balans ayarına bakılması gerekir.
• Yük: aracı kapasitesinin üzerinde yüklemek, uzun yolda lastiği en çok zorlayan etkendir.

8. Değişimden sonra

İlk fırsatta bir lastikçiye uğrayın. Bijon torkunun kontrol edilmesi, patlayan lastiğin değerlendirilmesi ve diğer lastiklerin basıncına bakılması gerekir. Aynı akstaki iki lastiğin diş derinliğinin birbirine yakın olması sürüş dengesi açısından önemlidir.

Stepneniz yoksa, lastik değişimi için güvenli bir yerde değilseniz ya da jant hasar gördüyse zorlamayın. Yol kenarında lastik değişimi ve gerekli hallerde taşıma için 0 555 741 24 24 numarasını arayabilirsiniz.